Contactor là thiết bị quen thuộc trong hệ thống điện. Tuy nhiên, quá trình lắp đặt và sử dụng contactor dù đảm bảo đầy đủ các yếu tố kỹ thuật vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro khiến chúng hoạt động thiếu ổn định. Bài viết dưới đây của chúng tôi sẽ giúp bạn trang bị thêm kiến thức về cách kiểm tra contactor còn sống hay chết và xử lý các sự cố thường gặp của thiết bị này.
Cách kiểm tra contactor bằng đồng hồ vạn năng
Khi contactor ngừng hoạt động, bạn cần kiểm tra contactor sống hay chết. Cách đơn giản nhất là dùng tay nhấn vào nút tiếp điểm. Nếu nút còn đàn hồi thì contactor vẫn hoạt động bình thường. Nhưng nếu nút không trả về vị trí đầu thì contactor đã hỏng.
Để biết chính xác hơn contactor còn sống hay chết, bạn cần dùng đến đồng hồ vạn năng.
Các bước kiểm tra contactor như sau:
Bước 1: Ngắt nguồn điện đấu nối với contactor và tháo contactor ra.
Bước 2: Nối dây dẫn màu đen từ contactor với chân COM trên đồng hồ vạn năng và nối dây dẫn màu đỏ với ổ cắm Ohms.
Bước 3: Chỉnh thang đo điện trở trên đồng hồ vạn năng về x10
Bước 4: Đặt 2 que của đồng hồ vạn năng vào 2 đầu của cuộn hút để kiểm tra cuộn hút. Chỉ số trên cuộn hút thường ghi 220V- 50Hz. Sau đó, bạn quan sát kết quả trên màn hình hiển thị để biết được giá trị điện trở của cuộn dây.
Bước 5: Kiểm tra 3 cặp tiếp điểm NO ở mạch động lực. Có 2 trạng thái để kết luận được contactor còn sống:
- 1 - khi chưa nhấn vào công tắc trên contactor và chạm que đo vào 3 cặp tiếp điểm, đồng hồ sẽ chỉ vô cùng Ohms.
- 2 - khi nhấn vào công tắc trên contactor và chạm que đo vào 3 cặp tiếp điểm sẽ thấy đồng hồ chỉ 0 Ohms.
Bước 6: Kiểm tra cặp tiếp điểm đóng NC. Cũng có 2 trạng thái xuất hiện để kết luận contactor còn hoạt động:
- 1 - khi chưa nhấn vào công tắc trên contactor, đồng hồ sẽ chỉ 0 Ohms.
- 2 - khi đã tác động vào công tắc trên contactor, đồng hồ sẽ chỉ vô cùng.
Bước 7: Kiểm tra cặp tiếp điểm thường mở (NO) ở mạch điều khiển. Khi chưa ấn công tắc trên contactor, đồng hồ sẽ chỉ vô cùng Ohms. Và khi nhấn nút trên contactor, đồng hồ sẽ chỉ 0 Ohms. Như vậy, các cặp tiếp điểm vẫn hoạt động tốt.
Nếu kết quả kiểm tra bằng đồng hồ vạn năng của bạn ngược lại với các trường hợp ở trên có thể kết luận contactor đã “chết”.
Đọc thêm: Hướng dẫn đấu khởi động từ 3 pha và 1 pha chi tiết
Sự cố thường gặp trên contactor và giải pháp xử lý
Cháy cuộn hút contactor
Cháy cuộn hút contactor là một trong những sự cố nghiêm trọng nhất của contactor, có thể gây ra cháy nổ và hỏng hóc thiết bị.
Thực tế cuộn coil của contactor rất khó bị cháy, tuy nhiên, khi cuộn dây không hút sát vào nhau, nó tạo ra một mạch từ không kín khiến điện áp trong cuộn coil tăng, sinh nhiệt nóng và gây cháy nổ. Ngoài ra, điện áp tăng giảm thất thường cũng khiến cuộn coil hoạt động không ổn định, sinh nhiệt cao hay môi trường lắp đặt ẩm ướt hoặc nhiệt độ quá cao cũng ảnh hưởng đến cuộn hút contactor.
Giải pháp xử lý cho trường hợp này là thay mới contactor, thay vì thay mới cuộn coil. Bên cạnh đó, cần kiểm tra vệ sinh định kỳ các mạch từ, tiếp điểm, bộ phận cơ khí và thay thế cuộn coil khi cần.
Cháy contactor
Nguyên nhân gây ra tình trạng nóng cháy contactor:
- Nguồn điện đầu vào quá dòng khiến contactor đóng cắt liên tục với công suất lớn, gây quá tải điện
- Contactor chất lượng kém, không đảm bảo quá trình vận hành
- Kẹt tay đòn kép và lò xo bị giãn khiến contactor không hút
- Thiên tai như sét đánh, bão lũ, hỏa hoạn,...
Để giải quyết tình huống này cần điều chỉnh dòng điện đầu vào cho phù hợp với thông số kỹ thuật định mức của contactor. Trường hợp contactor không phù hợp với thông số kỹ thuật hoặc chất lượng kém cần thay mới.
Contactor bị kêu
Nguyên nhân khiến contactor bị kêu:
- Nguồn điện đầu vào không ổn định hoặc không đạt như định mức
- Điện áp dư thừa khi contactor hoạt động (lớn hơn 110% điện áp cuộn dây khi mở và 60% điện áp cuộn dây khi đóng)
- Trong contactor xuất hiện mảnh vụn kim loại hoặc phôi nhựa, contactor bị rỉ sét khi lắp đặt ở môi trường ẩm ướt, tính axit cao
- Lắp đặt contactor không trên một mặt phẳng đứng, độ dốc lớn hơn 5 độ C, lắp không chắc chắn
Giải pháp xử lý:
- Kiểm tra nguồn điện đầu của contactor vào phù hợp và ổn định
- Đo điện áp tại các cực nguồn của contactor
- Vệ sinh bên trong contactor bằng súng hơi nước, thay mới các linh kiện rỉ sét hoặc thay mới contactor
- Kiểm tra vị trí lắp đặt contactor và các mối nối
Đọc thêm: Sơ đồ khởi động từ đơn, khởi động từ kép
Contactor hút nhả liên tục
Nguyên nhân khiến contactor hút nhả liên tục:
- Điện áp đầu vào contactor thấp hơn định mức
- Cuộn hút bị bụi hoặc dị vật chặn
- Lắp sai tiếp điểm phụ là chặn quá trình đóng mở cuộn coil
Giải pháp:
Cần điều chỉnh điện áp thích hợp cho contactor. Sau đó tiến hành vệ sinh bên trong thiết bị để loại bỏ bụi bẩn và dị vật. Kiểm tra đồng thời vị trí đấu dây contactor với tiếp điểm phụ để chỉnh sửa khi có sai sót.
Contactor không hút
Nguyên nhân gây ra tình trạng:
- Nguồn điện bị gián đoạn
- Nút nhấn đóng/mở bị kẹt hoặc bị hỏng
- Các tiếp điểm chính và phụ bị rỉ sét do hoạt động lâu ngày hoặc lắp đặt contactor trong môi trường
Giải pháp:
Để đảm bảo contactor hút nhả ổn định, cần đảm bảo nguồn điện đầu vào phù hợp với công suất định mức của contactor, các phần đấu nối chắc chắn, đúng kỹ thuật. Có thể điều chỉnh lại nút nhấn đóng mở hoặc thay mới khi bị hỏng. Trường hợp các bộ phận như tiếp điểm, mối nối, lò xo… bị rỉ sét thì cần thay thế hoặc thay mới contactor khi hỏng quá nhiều linh kiện. Ngoài ra, tránh lắp đặt contactor tại môi trường ẩm ướt.
Contactor đóng ngắt liên tục
Nguyên nhân:
- Tiếp điểm chính, tiếp điểm phụ của contactor đấu nối không chắc chắn hoặc bị hỏng
- Sụt áp trên điện áp đặt vào cuộn dây A1, A2 của contactor
- Đầu cuộn dây A1 vào contactor bị khóa chéo bởi relay hoặc contactor khác
- Lỏng áp trong cách mạch vòng khép kín của tiếp điểm
Giải pháp xử lý:
Khi contactor “nhảy lambada”, cần cô lập nguồn điện của contactor. Sau đó tiến hành kiểm tra các nguyên nhân đã nêu ở trên, bao gồm: trạng thái hoạt động ON hay OFF, đo điện áp đặt vào cuộn dây A1, A2, kiểm tra khóa chéo đầu cuộn dây A1,...
Cơ cấu đóng mở chập chờn
Có 2 nguyên nhân gây ra tình trạng này:
- Nguồn điện đầu vào cho contactor bị gián đoạn, không đủ điện áp khiến công suất hoạt động đóng/ mở kém.
- Các tay đòn truyền bị gãy, kẹt hoặc do các hệ lò xo bị giãn, yếu hoặc hỏng hóc trong khi sử dụng.
Giải pháp đơn giản nhất là kiểm tra nguồn cấp đầu vào của contactor, đảm bảo phù hợp với công suất của thiết bị, và sửa chữa hoặc thay thế các chi tiết mới.
Tiếp điểm không hoạt động
Nguyên nhân khiến tiếp điểm không hoạt động thường do mất pha tại contactor hoặc động cơ thường xuyên bị quá tải. Ngoài ra việc cong vênh tiếp điểm hoặc mất tiếp điểm cũng khiến tình huống này xảy ra.
Cách khắc phục là dùng đồng hồ đo volts để kiểm tra dây pha của động cơ, và cặp tiếp điểm của contactor để xem có đóng-mở được không. Nếu tiếp điểm bị hư hỏng, cần phải thay mới.
Contactor bị dính tiếp điểm On - Off
Nguyên nhân: do cặp nút nhấn tiếp điểm thường đóng (NC) và thường mở (NO) mất độ đàn hồi sau quá trình sử dụng lâu dài hoặc có thể bị kẹt khiến contactor không thể kích hoạt khi nhấn nút ON, không thể đóng khi nhấn nút OFF.
Giải pháp: thay mới cặp thiết bị nút nhấn ON, OFF
Trên đây là cách kiểm tra và khắc phục các sự cố thường gặp của contactor. Để đảm bảo contactor hoạt động hiệu quả và ổn định, ngoài việc thường xuyên kiểm tra định kỳ, bảo trì, bảo dưỡng các linh kiện, lắp đặt contactor tại khu vực thoáng mát, tránh ẩm ướt, bạn cần lựa chọn được contactor chính hãng đến từ các thương hiệu uy tín.
Như vậy là thông qua bài viết, chúng tôi đã hướng dẫn về cách kiểm tra contactor sống hay chết, đồng thời liệt kê các sự cố thường gặp của contactor. Để tìm hiểu thêm về kiến thức liên quan đến contactor, bạn có thể truy cập: https://etinco.titanweb.vn/tin-tuc/kien-thuc/kien-thuc-contactor-ro-le/
